No products added!
Συντάχθηκε από
Μάνος Στειακάκης
Ρευστή – Κρυσταλλική Νοημοσύνη είναι μία θεμελιώδης θεωρία της γνωστικής ψυχολογίας που επηρέασε καθοριστικά την επιστημονική προσέγγιση στην ανθρώπινη νοημοσύνη. Η θεωρία της ρευστής και της κρυσταλλικής νοημοσύνης αναπτύχθηκε από τον Βρετανο-Αμερικανό ψυχολόγο Raymond Cattell, σε συνεργασία με τον φοιτητή του John Horn. Ο Cattell συνέβαλε σημαντικά στην κατανόηση και τη μέτρηση της ανθρώπινης νοημοσύνης, όπως επίσης και στη διερεύνηση των βασικών διαστάσεων της προσωπικότητας. Ήταν εκείνος που πρότεινε αρχικά τη διάκριση της νοημοσύνης σε ρευστή και κρυσταλλική, ενώ ο Horn συνέχισε και ανέπτυξε περαιτέρω τις δύο αυτές έννοιες.
Η Ρευστή – Κρυσταλλική Νοημοσύνη αποτελεί εξαιρετικά σημαντική θεωρία, καθώς προσφέρει ένα γερό υπόβαθρο για τη βαθύτερη κατανόηση του πώς αναπτύσσονται και λειτουργούν οι γνωστικές μας ικανότητες.
Τι είναι όμως η ρευστή και η κρυσταλλική νοημοσύνη;
Ρευστή – Κρυσταλλική Νοημοσύνη
Ρευστή νοημοσύνη (fluid intelligence)
Η ρευστή νοημοσύνη είναι η ικανότητα ενός ατόμου να σκέφτεται ορθολογικά και να επιλύει προβλήματα ανεξάρτητα από τις γνώσεις και τις εμπειρίες που έχει.
Κρυσταλλική νοημοσύνη (crystallized intelligence)
Η κρυσταλλική νοημοσύνη είναι η ικανότητα ενός ατόμου να διαχειρίζεται προβλήματα με βάση τις γνώσεις που έχει αποκτήσει και τις προηγούμενες εμπειρίες του.
Πηγή: https://www.structural-learning.com/post/fluid-intelligence
Η ρευστή νοημοσύνη είναι απαραίτητη όταν αντιμετωπίζουμε ένα νέο πρόβλημα που δεν μπορεί να επιλυθεί ούτε με τις γνώσεις που έχουμε ούτε με τις εμπειρίες μας. Ένα απλό παράδειγμα είναι όταν προσπαθούμε να βρούμε τις διαφορές δύο κατά τ’ άλλα όμοιων εικόνων. Η αντιληπτική ικανότητα που απαιτείται γι’ αυτό, αφορά τη ρευστή νοημοσύνη. Όπως φαίνεται και στην εικόνα, τα δομικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η ρευστή νοημοσύνη, είναι η προσαρμοστικότητα σε νέες καταστάσεις, η δημιουργικότητα και η λογική σκέψη.
Aπό την άλλη, εάν χρειάζεται να λύσουμε ένα μαθηματικό πρόβλημα με βάση τις γνώσεις που έχουμε γι’ αυτό το είδος προβλημάτων (μαθηματικοί τύποι, σχέσεις κτλ.), τότε αναφερόμαστε στην κρυσταλλική νοημοσύνη.
Αντίστοιχα, τα δομικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η κρυσταλλική νοημοσύνη εντάσσονται πλήρως στην έννοια της Ρευστής – Κρυσταλλικής Νοημοσύνης. Αυτά περιλαμβάνουν την υπάρχουσα γνώση, τις εμπειρίες και τη σοφία γενικότερα που έχουμε, δηλαδή τη βαθιά κατανόηση των πραγμάτων.
Η Ρευστή – Κρυσταλλική Νοημοσύνη είναι ένας δυναμικός συνδυασμός δεξιοτήτων που εξελίσσεται διαρκώς σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τα προβλήματα και μαθαίνουμε νέες δεξιότητες.
Πώς όμως εξελίσσονται οι δύο αυτές μορφές της Ρευστής – Κρυσταλλικής Νοημοσύνης; Η ρευστή νοημοσύνη αναπτύσσεται κυρίως κατά την παιδική ηλικία και κορυφώνεται στο τέλος της εφηβείας ή στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής.
Έχει διαπιστωθεί ότι κάποια χαρακτηριστικά της ρευστής νοημοσύνης μπορεί να βελτιώνονται και λίγο μετά την ηλικία των 30 ετών. Από εκεί και πέρα, παρατηρείται μία σταδιακή μείωση, αν και ο ρυθμός αυτής της μείωσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η υγεία, η πνευματική άσκηση και η ενασχόληση με δημιουργικές δραστηριότητες.
Η κρυσταλλική νοημοσύνη, που αποτελεί εξίσου σημαντικό σκέλος της Ρευστής – Κρυσταλλικής Νοημοσύνης, αυξάνεται όσο μεγαλώνει το άτομο, αφού συσσωρεύονται όλο και περισσότερες γνώσεις και εμπειρίες. Η μέγιστη τιμή της παρατηρείται γύρω στην ηλικία των 60 ή 70 ετών και εξαρτάται, όπως και η ρευστή νοημοσύνη, από πολλούς εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες.
Μία απλή αποτύπωση της χρονικής εξέλιξης, τόσο της ρευστής όσο και της κρυσταλλικής νοημοσύνης, παρουσιάζεται στο σχετικό σχήμα.
Πηγή: https://www.sciencedirect.com/topics/computer-science/fluid-intelligence
Αυτό που πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η Ρευστή – Κρυσταλλική Νοημοσύνη δεν αποτελείται από δύο εντελώς ανεξάρτητες έννοιες. Αντίθετα, η ρευστή νοημοσύνη παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά πληροφοριών στη μνήμη ενός ατόμου, πληροφορίες που στη συνέχεια λειτουργούν ως βάση για την κρυσταλλική νοημοσύνη. Με άλλα λόγια, η αλληλεπίδραση ανάμεσα στη ρευστή νοημοσύνη και την κρυσταλλική νοημοσύνη ενισχύει τη συνολική γνωστική ικανότητα του ανθρώπου.
Η πλατφόρμα eSmartComp αξιοποιεί και τις δύο παραπάνω μορφές της Ρευστής – Κρυσταλλικής Νοημοσύνης μέσα από τα ειδικά τεστ που προσφέρει. Ωστόσο, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη ρευστή νοημοσύνη, επειδή στις ηλικιακές ομάδες που στοχεύει το eSmartComp, η ρευστή νοημοσύνη αναπτύσσεται και κορυφώνεται. Οι ερωτήσεις αξιολογούν την αντιληπτική ικανότητα του αξιολογούμενου, να μπορεί δηλαδή να σκέφτεται σωστά και γρήγορα για κάθε μία από τις επτά κατηγορίες ικανοτήτων που εξετάζονται στο τεστ.
Ποιες ικανότητες αξιολογεί η πλατφόρμα eSmartComp;
-
Λεκτική (ή γλωσσική)
-
Λογικομαθηματική
-
Χωρική
-
Διαπροσωπική
-
Ενδοπροσωπική
-
Ψηφιακή
-
Καινοτομική
Οι ερωτήσεις ενός τεστ που καλείται να πραγματοποιήσει ο αξιολογούμενος περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, την αναγνώριση μοτίβων, τη δημιουργικότητα έξω από συμβατικά πλαίσια, τη λογική σκέψη για την εύρεση σχέσεων ανάμεσα σε αριθμούς κτλ. Όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά της ρευστής νοημοσύνης και αναπτύσσονται, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μέχρι τα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής ενός ατόμου. Ωστόσο, η πλατφόρμα eSmartComp δεν αγνοεί την κρυσταλλική νοημοσύνη.
Αυτό φαίνεται στις ερωτήσεις που αφορούν αποφάσεις που πρέπει να λάβουν ή επιλογές που πρέπει να κάνουν οι αξιολογούμενοι. Αυτές βασίζονται σε προηγούμενες εμπειρίες τους ή/και στοιχειώδεις – βασικές γνώσεις που πρέπει να διαθέτουν. Όταν, για παράδειγμα, ο αξιολογούμενος καλείται να βρει τις λεκτικές αναλογίες ανάμεσα σε λέξεις ή φράσεις, αξιολογείται η κρυσταλλική νοημοσύνη, γιατί αυτό που κάνει ο αξιολογούμενος για να απαντήσει είναι να ανακαλέσει στη μνήμη του τη σημασία γνωστών λεκτικών διατυπώσεων.
Σε καμία περίπτωση όμως, δεν υπάρχουν ερωτήσεις στην πλατφόρμα που να αφορούν εξειδικευμένες γνώσεις ή γνώσεις προχωρημένου επιπέδου. Και αυτό, γιατί η έλλειψή τους (τη χρονική στιγμή που πραγματοποιείται το τεστ) δεν συνδέεται με την απουσία ή ανεπάρκεια ικανοτήτων που χρειάζονται για την επαγγελματική καριέρα ενός νέου ανθρώπου. Απλά, τη δεδομένη στιγμή ο αξιολογούμενος δεν διαθέτει τις συγκεκριμένες γνώσεις.
Όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως αποτελούν το συγκριτικό πλεονέκτημα της πλατφόρμας eSmartComp. Προσεκτικά επιλεγμένες ερωτήσεις που αξιολογούν με αξιοπιστία και ακρίβεια τις 28 πιο αντιπροσωπευτικές κατηγορίες δεξιοτήτων για τις 7 ικανότητες (4 δεξιότητες ανά ικανότητα) που χρειάζεται ένας άνθρωπος για να σταδιοδρομήσει σήμερα στα επιστημονικά επαγγέλματα. Οι δεξιότητες αυτές δεν είναι ίδιες φυσικά, ούτε χρειάζονται στον ίδιο βαθμό, για όλα τα επαγγέλματα. Η πλατφόρμα eSmartComp, εκτός από την επιλογή των ερωτήσεων, αξιοποιεί στους υπολογισμούς της τη διαφορετική βαρύτητα κάθε δεξιότητας σε κάθε ένα από τα εξεταζόμενα επαγγέλματα.
Προηγούμενο άρθρο
Η αξία της θεωρίας πολλαπλής νοημοσύνης στο eSmartComp
Επόμενο Άρθρο
Δεν υπάρχει άρθρο!
634


